OCAK / JANUARY-2013
STANE JAGODIC
Sloven karikatürist / Slovenian Cartoonist - by Aziz YAVUZDOGAN




 








Karikatür sizce nedir? Kısaca bir tanımlama yapabilir misiniz?
Karikatür geniş bir kavram içinde ifade edilebilir. Olup bitene bir yaratıcılık imzası atmak gibidir mesela. Senin soruna göre tanımlamak gerekirse, mizahi çizim demektir. Ben 1967 ile 1986 yılları arasında düzenli olarak karikatür çiziyordum. Sonraları çizginin dışında farklı teknikler denemeye karar verdim. Kolaj, fotomontaj vb. uygulamalarla çalışmalar ürettim. Bir bütün olarak
baktığımda, hiciv-mizah, bana estetik ve kavramsal bir meydan okuma anlamına geliyor...

Karikatürleriniz yaşadığınız ülkede gereken ilgiyi buluyor mu? Mutlu musunuz?
Ülkemde ve uluslararası alanda oldukça hayranlarım var. Ancak, Sloven politikacıların hiciv konusunda belirgin bir tutumu yok.

Karikatür çizerken yalnız kalmayı mı tercih edersiniz?
Karikatürler her zaman genel olarak halk için yapılmıştır. Fakat bennedense hiç bir zaman buna uyum sağlayamadım. Disney tarzı bir yönelim göstermedim, bu tür çalışmalar hiç ilgimi çekmedi...

Karikatür çizdiğiniz için başınızın belaya girdiği oldu mu? Böyle bir poblem yaşadıysanız lütfen kısaca anlatın.
Açıkçası eski Yugoslavya zamanında bazı tatsız şeyler yaşandı. Slovenya'nın eski Yugoslavya'dan ayrılmasından, bağımsız bir devlet olmasından sonra ise ekonomik problemler ortaya çıktı. 2001 yılından sonra bir çok mali ve finansal sorunlar yüzünden bir çok organizasyonlar devlet desteği de kesilince yapılamaz oldu. Her şeye rağmen fikirler ölmez. Sıkıntıların geçici olduğunu düşünüyorum. Er ya da geç hayata bahar yine gelecek.

Ülkenizdeki mizah anlayışı ile dünyadaki mizah anlayışı arasında ne gibi evrensel benzerlikler var?
Gülmek ve ağlamak, insanlığın ortak özellikleriyle kendini gösterir. Ama yine de yakın zamana kadar İngiliz, Amerikan, İtalyan, Yahudi ya da Arap mizahı diye bir şey vardı. Fakat küreselleşmenin bir sonucu olarak biraz durumlar değişti. Anglo-Amerikan eğlence anlayışının egemenliği altında bir gevşeklik yaşanıyor. Slovenya'da da durum farklı değil.

Sizce karikatürün uluslararası kültür farklılıklarını birleştirici bir gücü var mıdır?
Evet kültürel farklılıklar var. Buna bir örnek vermek gerekirse bir kaç yıl önce Hz. Muhammed karikatür tasviriyle ilgili yaşanan anlaşılmaz durumlar.

Karikatürcünün çizgileriyle, dünya barışına ve tüm dünya haklarının kardeşliğine katkı sağladığına ya da böyle bir amacı olması gerektiğine inanıyor musunuz?
Kısmen evet. Ancak politikacılar ve generaller her zaman kendi rollerini oynarlar. Savaş karşıtı karikatürler onlar için bir şey ifade etmez...

Uluslararası karikatür yarışmaları hakkında olumlu ya da olumsuz görüşleriniz nelerdir?
Uluslararası karikatür yarışmalarından kazandığım ödüller benim için çok değerli. Ancak söylemek isterim ki; yarışmalar çoğunlukla karikatür çizim üzerinedir. Oysa, fotomontaj, kolaj vb. diğer objelerle ve tekniklerle yapılan hicivsel-mizahi çalışmalar için de kategorik değerlendirmeler yapılsa iyi olur. Ünlü Alman sanatçı Heartfield'ı anımsayalım. Nazi faşizmini nasıl da kavramsal ve estetik açıdan güçlü fotomontajlarla yansıtmıştı. Geçmişte olduğu gibi, bugün de bu tür eserler, düzenlenen yarışmaların kalitesini artırır diye düşünüyorum.

Eğer bir başka karikatürcü gözüyle çizmeniz gerekirse, kendinizi hangi komik yanlarınızla ifade ederdiniz?
Herhangi bir olağanüstü özelliği yok yüzümün. Belki belirgin bir kırışık alın ve bir çift göz...

FENAMİZAH hakkında bir kaç cümleyle düşünceleriniz?
Fenamizah e-dergiyi intenet üzerinden takip ediyorum. Her zaman büyük bir ilgi ile gözden geçiriyorum ve mizahla ilgilenen arkadaşlarıma da iletiyorum. Karikatür dışında, özellikle mizahi fotoğraf ve alaycı aforizmalardan oluşan zengin içeriğiyle dikkat çekiyor. Bu, ülkenizde demokrasi ve basın özgürlüğünün üst düzeyde olduğunu gösteriyor. Ülkeniz her zaman
mükemmel çizerleriyle, seçkin karikatür yarışmalarıyla bilinmektedir zaten. Yıllar önce ben de Üsküp'teki Dünya Karikatür Galerisi'nde bazı Türk çizerlerle bir araya gelmiştim...
What does a cartoon mean for you? What do you think about cartoon?
The notion of caricature is linked to a wide range of signs phenomena and creativity. But your questions refer exclusively to satirical-humoristic drawing.I was drawing cartoons in a systematic way between 1967 and 1986. Then, I continued with the following techniques: collage, photomontage, object-montage,  assemblage, and so on. Drawing cartoons meant an aesthetic and conceptual challenge to me, not in the sense of gage humour but as a committed satire.

Does your country appreciate your cartoons? Do you feel satisfied with the interest towards your cartoons?
I have quite some admirers at home and abroad while the Slovene politicians do not have any appropriate attitude towards satirical creativity.

Do you prefer to draw your cartoons in private or do you draw anywhere?
Cartoons have always been designed for general public, but I have never adapted to wider population. I was never interested in a kind of "Disney orientation."

Have you experienced any trouble because of your cartoons? What happened?
This was explicitly seen after the liberation of Slovenia and its exit from the former state of Yugoslavia. In 2001 I had to interrupt organising the Slovene satirical-humoristic triennial Aritas-satirA and its magazine, because of financial and other problems. As a cartoonist and organiser of some satirical actions I also experienced unpleasant moments already in ex-Yugoslavia, but there were not so frequent as later in our independent state. However, the committed ideas cannot be killed, they can be ignored or suppressed for a while, but sooner or later they spring to life.

What humoristic similarities and differences are there between your country and other countries?
Laughter and cry are specific of all humankind, but until recently we knew English, American, Italian, Jewish, Arabic humour, which has now become very loose as a consequence of globalisation. This is seen also here in Slovenia where people are greatly influenced by Anglo-American entertainment.

Do you think cartoons  help to bond  the cultural differences among countries?
Cultural differences exist, therefore, some years ago, un incomprehensible persecution started against a European cartoonist who portrayed Mohamed in a mild caricature manner.

Do you think a cartoonist must contribute to world peace with his/her art?
Partly yes. But the decisive role is played by the politicians and generals for whom the committed anti-war cartoons are not welcome.

What do you think about the international cartoon contests? Please indicate your reasons.
The awards from the international cartoon contests always meant a lot to me. However, it is
necessary to say that the majority of cartoon contests give advantage to satirical-humoristic drawing-cartoon and neglect the collage, photomontage and object-montage. Let us remember a German artist Heartfield and how his conceptually and aesthetically strong satirical photomontages ruthlessly stamped bestial Nazi-fascism. In the same way as in the past, the present cartoon contests give a strong emphasis to quantity and not so much the quality.

If you had to draw yourself from another cartoonist's point of view, what humorous details would you add to the cartoon?
Since I do not have any outstanding caricature feature on my face, I would hardly add something, maybe the distinctly wrinkled forehead and double eyes.

Please write your thoughts and comments about FENAMİZAH magazine in few words.
I am receiving your magazine FENAMIZAH in the electronic way and always review it with great interest. I also forward it to my friends who are interested in satire and humour. Its content is very rich, and in some examples, also very bold, especially in photography, photomontage and sarcastic aphorisms. This shows that democracy and freedom of the press are on a high level in your country.  Anyway, Turkey has always been known for its excellent cartoonists and distinguished cartoon contests. Many years ago I also met some of your cartoonists at the World Gallery of Caricature in Skopje.
GERİ DÖN / BACK
KİMDİR?: Sloven sanatçı Stane Jagodic, 1943 Celje (Slovenya) doğumlu. Gençliğini şehir şehir dolaşarak geçirdi. İlköğretim okulunda öğretmenlik yaptı. 1964'te tasarım okulunu bitirdi, 1970 yılında da Ljubljana Güzel Sanatlar Akademisi'nden mezun oldu. O, fotoğraf, grafik ve karikatür sanatçısı olarak ülkesi dışında da uluslararası tanınan bir isim. Grafik. spaygram, x-ray sanatı, fotomontaj, kolaj gibi birçok performans çalışmaları bulunan Jagodic aynı zamanda gazeteci ve yazardır. Çok yönlü bir sanatçı olan Stane Jagodic, ülkesinde ve yurt dışında bir çok güzel sanatlar ile ilgili derneklerin faal üyesi. 50'den fazla kişisel sergi açtı. 200'den fazla karma sergiye katıldı. Yaratıcı çalışmalarıyla 45 ödül kazandı.  Stane Jagodic bir Türk dostu olarak bir kaç kez ülkemizi ziyaret etti...

WHO IS HE?: Stane Jagodic (Jagodich) was born on June 15, 1943 in Celje (Slovenia) as an illegitimate child to mother Julijana Jagodic and a photographer from Celje, Franjo Kunsek. He spent his youth at many places in Smarje pri Jelsah (Sentvid, Predenca, Brecljevo). In 1964 he finished the School of Design, than he worked as teacher at the elementary school at Lesicno, Kozjansko and in 1970 graduated from the Academy of Fine Arts in Ljubljana. He is a freelance artist engaged in the fields of painting, graphics, spraygram, x-ray art, caricature, photomontage, collage, object montage, assemblage and performance. He is also a writer, publicist. He was a member of the Slovenian Fine Artists Society; Slovenian Designers Society; Cartoonists & Writers Syndicate New York; Board Advisors of the American Biographical Institute, Raleigh (USA) and a collaborator of the international magazine Graphic Design, Seoul (South Korea). He was the initiator and the head of the group of artists Grupa Junij (June Group), an international fine art movement, active in the years 1970-1985; initiator of the International Art Collection Junij (1985); the Slovene triennial of satire and humour Aritas-satirA (1995-2004) and member of many fine arts juries at home and abroad. He has more than 50 solo exhibitions and has taken part in more than 200 group exhibitions. For differend genres and tecniques in his creative work he has received 45 awards. He also got 9 awards for his successful cooperation in different cultural projects.