OCAK / JANUARY-2013
TOSO BORKOVIC
Sırp karikatürist / Serbian Cartoonist - by Aziz YAVUZDOGAN




 








. Karikatür sizce nedir? Kısaca bir tanımlama yapabilir misiniz?
Karikatür benim için vazgeçilmez bir tutkudur. Hemen her gün bir gereksinim gibi çiziyorum. Metabolizmamın bir parçası haline geldi...

Bir karikatürcü, kusurları ve aptallıkları komik bir ambalajla sarıp sarmalar. Bir deniz fenercisi ve bir karikatürcünün benzer sorumlulukları vardır diye düşünüyorum...

Karikatürleriniz yaşadığınız ülkede gereken ilgiyi buluyor mu? Mutlu musunuz?
"Komarac" ("Sivrisinek") Sırbistan'da 1861 yılında yayımlanan ilk hiciv gazetesidir. O zamandan beri bir çok seçkin karikatürist oldu. Dünya çapında birçok ödül almışlardır ve tüm önemli dünya dergilerinde karikatürleri yayınlanmıştır.
Sırbistan'da, eski Yugoslavya döneminden geçiş ve oluşan siyasi durum sonrası karikatür eski önemini yitirmiş görünüyor. Oysa karikatür her zaman var ve hiç bir zaman itaatkar olamaz...

Ben, her şeye rağmen hayatımdan memnunum. Karikatürümü çiziyorum. Kitap resimlemeleri, oyuncak tasarımları ve daha bir çok çalışmalarım var...

. Karikatür çizerken yalnız kalmayı mı tercih edersiniz?
Evde çalışıyorum. Ayrıca bir şirketin içinde  6 metrekarelik bir ofisim var. Bunun dışında herhangi bir yerde çizmiyorum.

. Karikatür çizdiğiniz için başınızın belaya girdiği oldu mu? Böyle bir poblem yaşadıysanız lütfen kısaca anlatın.
Hiç bir zaman herhangi bir sorunla karşılaşmadım. Fakat günümüzde karikatürlerin yayınlanacak bir ortam bulunamaması sorun olarak görülebilir...

. Ülkenizdeki mizah anlayışı ile dünyadaki mizah anlayışı arasında ne gibi evrensel benzerlikler var?
İyi karikatür, bir ülkeyi simgeleyen posta pulu gibidir. Toplumun kimliğini yansıtır. Sanat, siyaset, din ve ekonomi gibi unsurların, her ülkenin kendi yapısına göre gösterdiği farklılıklar olabilir. Karikatürcü bu duruma göre sunum yapar...

. Sizce karikatürün uluslararası kültür farklılıklarını birleştirici bir gücü var mıdır?
Biz karikatürcüler çizgiyle aynı dili konuşuyor ve birbirimizi anlıyoruz. Karikatürcüler, dünyanın kültürel kan dolaşımının bir parçasıdır...

. Karikatürcünün çizgileriyle, dünya barışına ve tüm dünya haklarının kardeşliğine katkı sağladığına ya da böyle bir amacı olması gerektiğine inanıyor musunuz?
Karikatürcüler karşısında savaş çığırtkanları biraz acemi kalıyor. Bu anlamda biraz haksız bir mücadele gibi görünüyor. Karikatürcüler, çizgi ve zekasıyla büyük bir güce sahip. Ama yanlış ellerde olmamak kaydıyla. Çünkü karikatürcüler arasında da pasif ya da karşı taraftan olanlar çıkabiliyor...

. Uluslararası karikatür yarışmaları hakkında olumlu ya da olumsuz görüşleriniz nelerdir?
Bir çok karikatür yarışması var. Bunların arasında düzgün olanlar olduğu gibi
rezalet olanları da var. Herhangi birileri bir araya gelip 1000 avroluk bir yarışma düzenleyebiliyor. Kimi jüriler çok beceriksiz ve önyargılı. Çoğu yarışmalara gönderilen karikatürler bırak dereceye girmeyi iade edilmeli.

Jüriler küçük bir şirketin ortakları gibi, dünya çapında seyahat etmek ve birlikte olmak amaçlı bir keyfiyet içindeler.

Yarışma sonuçları ise tam bir felaket. Gönderilen çalışmalar arasında işe yarar, belleklerde kalabilecek işler çok nadir olarak ortaya çıkıyor. Neyse ki ciddi
diyebileceğimiz Sintra, Aydın Doğan Vakfı, Toneltino, Porto ve Nasreddin Hoca karikatür yarışmaları var...

. Eğer bir başka karikatürcü gözüyle çizmeniz gerekirse, kendinizi hangi komik yanlarınızla ifade ederdiniz?
Jean Jacques Sempe beni çizsin isterdim. O, karikatürün en iyisidir bence.

. FENAMİZAH hakkında bir kaç cümleyle düşünceleriniz?
Derginizde yapıcı ve eleştirel bir ruh, farklı bakış açılarının hakim olduğunu söyleyebilirim. Saygın yazar ve çizerler yer alıyor. Grafik tasarımı mükemmel! Emeği geçen herkese ve tüm okurlarınıza ve tüm çizer dostlara iyi bir yıl diliyorum...
. What does a cartoon mean for you? What do you think about cartoon?
I draw cartoons with a lot of passion. That's an every day work and a need as well. Cartoons have become a part of me, a part of my metabolism.
A cartoonist wraps human flaws and foolishness into a funny packaging. A lighthouse keeper and a cartoonist have similar responsibilities.

. Does your country appreciate your cartoons? Do you feel satisfied with the interest towards your cartoons?
The first satirical newspaper in Serbia was published in 1861 and it was called "Komarac" ("Mosquito"). Since then Serbian cartoonist scene has had a lot of eminent cartoonists. They have taken many awards worldwide and published their cartoons in all major world magazines.
The transition and a political situation in Serbia has developed a "submissive" journalism. The cartoon has constantly been given less space and it is now slowly disappearing.

I draw cartoons, illustrate books and text books, design toys, I do a lot of things and I am generally satisfied with my life here.

. Do you prefer to draw your cartoons in private or do you draw anywhere?
I make my cartoons in the office of a company I work for and in my apartment where I made myself a studio of 6m2. I don't usually work at other places. Have you experienced any trouble because of your cartoons? What happened?
I have never had problems. There used to be more freedom. Nowadays, it would be quite a problem to publish the cartoons I used to publish 20 years ago.

. What humoristic similarities and differences are there between your country and other countries?
Good cartoons are similar to postage stamps of a country... One can find  the best and the most eminent representatives of art, politics, religion and economy of a country there. It is very much like to what you can see in cartoons, although it is all presented a bit differently. A cartoon is an ID of the society's ID.

. Do you think cartoons  help to bond  the cultural differences among countries?
We cartoonists speak the same language and we understand each other well. A culture is  the bloodstream of the world and cartoonists are a part of that bloodstream.

. Do you think a cartoonist must contribute to world peace with his/her art?
The warmongers recruit the cartoonist as well. Warmongering cartoonists and pacifist cartoonists are fighting an unfair battle... we all know the results of such a battle. I think that a cartoon has an immense strength and it is often in the wrong hands.

. What do you think about the international cartoon contests? Please indicate your reasons.
Most of the festivals which now exist are a total disgrace for a cartoon. Anyone with a couple of thousand euros can make a festival. The jury is typically incompetent and biased. Festival's cartoons in most cases can be  recycled.
The juries become a small company, they travel around the world, live comfortably and the result is disasterous for the cartoon. It is very rare that a cartoon sticks to your memory for more than a few minutes and a very small percentage of them are useful for the anthology. Fortunately, there are festival institutions such as  Sintra, Aydin Dogan, Tolentinio Nasraddin Hodja, Porto contest...

. If you had to draw yourself from another cartoonist's point of view, what humorous details would you add to the cartoon?
I would take all from Jean Jacques Sempe... the best and one of the kind...

. Please write your thoughts and comments about FENAMİZAH magazine in few words.
Thank you for the invitation. I am honoured and it gives me a great pleasure to see that my cartoon has found its place in your FENAMIZAH magazine.
There is a positively critical spirit presenting different points of view that prevails the magazine. The grafic design is excellent and the authors are respectable.
I wish you all the best, my dear friends! All the best to your readers, associates and the whole team that makes this FENAMIZAH magazine!
GERİ DÖN / BACK
KİMDİR?: Toso Borkovic, Sırp çizgi roman sanatçısı ve illüstratör. Han Pijesak doğumlu. Elektrik Mühendisliği okudu. 1960 yılından beri Ruma'da yaşadı. Gazete satıcılığı gibi birkaç ufak tefek işlerden sonra 1980'lerde karikatürcü olarak hayatını kazanmaya başladı. Belgrad Vecernje Novosti gazetesinde düzenli olarak çizdi. Onun en iyi bilinen çizgi romanları Tosa ve Borba'dır...  Haftalık Novosti dergisinde 'Gobosi' adlı erotik mizah içeren çizgi bant karikatürleri yer aldı.

WHO IS HE?: Toso Borkovic is a Serbian comic artist and illustrator. Born in Han Pijesak, he has lived in Ruma since 1960, where he also studied Electrical Engineering. After several odd jobs, such as newspaper vendor, he turned to fulltime cartooning in the 1980s. He had a regular spot in the Belgrade newspaper Vecernje Novosti. His best known comic strip is 'Tosa', that has appeared on a daily base in Borba since October 1986. He also made a vertical strip with erotic humor called 'Gobosi' for the weekly Novosti 8 in the late 1980s. Borkovic's work is characterized by its generally wordless and satirical nature.